Znaczna część znowelizowanych zapisów zacznie obowiązywać 14 dni od opublikowania ustawy w Dzienniku Ustaw, jednak część dopiero od przyszłego roku. Związane jest to z zasadą „prawo nie działa wstecz” i dotyczy m.in. już ogłoszonych konkursów ofert, odbywających się kontroli oraz organizacji, które przed wejściem w życie znowelizowanej ustawy złożyły w sądzie wniosek o przyznanie statutu OPP.

Nowości

Ustawodawca poszerzył listę zadań, uznawanych za sferę pożytku publicznego. Wcześniej obowiązujący dokument ustanawiał 23 takie zadania. Obecnie zostało dodanych 10 nowych. Oto niektóre z nich: działalność na rzecz rodziny, macierzyństwa, rodzicielstwa, upowszechniania i ochrony praw dziecka; przeciwdziałania uzależnieniom i różnym patologiom; promowania Polski za granicami; udzielania pomocy Polakom na emigracji i Polonii; obronności kraju i działalności sił zbrojnych RP; działaniom na rzecz kombatantów i osób represjonowanych; działalność na rzecz emerytów; działania wspomagające rozwój techniki, wynalazczości i innowacyjności.

Kolejną nowością jest dodanie do listy podmiotów mogących prowadzić działalność pożytku publicznego spółek prawa handlowego i spółdzielni socjalnych. Oznacza to, że spółki i spółdzielnie, które nie są organizacjami pozarządowymi, mogą prowadzić działalność pożytku publicznego i korzystać , z wynikających z ww. działalności, przywilejów i obowiązków. Jednakże, aby prowadzić działalność pożytku publicznego spółki będą musiały równolegle spełnić kilka warunków: działać nie dla zysku, przeznaczać całość dochodów na realizację celów statutowych, nie przeznaczać dochodów do podziału między członków, akcjonariuszy itp. Ponadto spółki będą mogły uzyskiwać status organizacji pożytku publicznego. Nowelizacja nie przewiduje takiej możliwości dla spółdzielni.

Znowelizowana ustawa wprowadza nową formę współpracy mieszkańców z władzami samorządowymi. Mieszkańcy danego terenu mogą podjąć samodzielnie lub poprzez organizacje pozarządowe inicjatywę lokalną. Obszary inicjatywy to m.in. budowa nowych dróg lub rozbudowa już istniejących, remonty dróg, sieci kanalizacyjnej i wodociągowej należącej do danego samorządu, sfera oświatowa (edukacja, wychowanie), działania w zakresie rozwijania kultury fizycznej, rekreacji, sportu i turystyki oraz podejmowanie działań dotyczących ochrony przyrody.

Zmiany, zmiany, zmiany…

Nowelizacja wprowadza istotne zmiany w zakresie wolontariatu. Zgodnie z zapisami nowej ustawy – członek danego stowarzyszenia może wykonywać działania na jego rzecz jako wolontariusz. Do tej pory interpretacja przepisów wyglądała następująco: jeżeli funkcjonowanie stowarzyszenia opiera się na zasadach pracy społecznej jego członków, to jest to inny rodzaj świadczenia niż wolontariat. Zgodnie z definicjami przyjętymi w poprzednim dokumencie: praca społeczna członka stowarzyszenia jest obowiązkowym świadczeniem na jego rzecz, natomiast wolontariat jest całkowicie dobrowolny. Nowe zapisy pozostawiają otwartą furtkę w zakresie rozróżniania, co jest obowiązkowym świadczeniem członka stowarzyszenia, a co może zostać zaklasyfikowane jako świadczenie dobrowolne na zasadach wolontariatu. Do nowych zapisów o wolontariacie wprowadzono jeszcze możliwość opłacania ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej, dot. obszaru wykonywanych świadczeń. Koszt ubezpieczenia jest częścią kosztów statutowych organizacji.

Odnosząc się do licznych propozycji wysuwanych przez organizacje pozarządowe, wprowadzono także zmiany w działalności odpłatnej organizacji pożytku publicznego. W związku z tym, organizacje nie będą musiały opracowywać kalkulacji kosztów bezpośrednich działalności. W nowelizacji pojawił się również zapis o tym, że wpływy z działalności odpłatnej nie mogą być wyższe niż ogólne koszty tej działalności. Zwiększony został też limit wynagrodzenia i zmienione zasady, zgodnie z którymi jest on naliczany. Miesięczne wynagrodzenie z działalności odpłatnej za kwartał nie może być większe od trzykrotności przeciętnej pensji w sektorze przedsiębiorstw za ostatni rok (w br. limit wynosi ok. 11 000 zł). Wprowadzono ostrzejsze sankcje za przekroczenie ww. limitu. Jeżeli organ kontrolujący stwierdzi, że doszło do przekroczenia ustawowego limitu, nakazuje organizacji zarejestrowanie się jako przedsiębiorca. Organizacja ma na to 30 dni od daty wezwania. W przypadku niezastosowania się do decyzji, organ kontrolujący powiadamia sąd o tym, iż dana organizacja prowadzi działalność gospodarczą.

Zmodyfikowane zostały zasady ogłaszania konkursów i składania ofert. Po pierwsze, ogłoszenia konkursowe mogą wskazywać termin 21 dni na składanie ofert, ponadto ogłoszenia nie muszą być już publikowane w prasie. Wystarczy, że zostaną wywieszone na tablicy ogłoszeń, umieszczone w BIP lub na stronie internetowej właściwego urzędu. Do ustawy wprowadzono zapis o przyznawaniu tzw. małych dotacji przez organy samorządowe, z pominięciem konkursów. Kwota jednorazowej dotacji, przyznawana na wniosek organizacji pozarządowej nie może przekroczyć 10 000 zł, a czas trwania zadania nie może być dłuższy niż 3 miesiące. Jedna organizacja w roku nie może dostać więcej niż 20 000 zł tzw. małej dotacji. Natomiast samorząd w ramach funduszu dotacyjnego, nie może rozdać, w takiej formie, więcej niż 20% ww. funduszu.

Wprowadzono ograniczenia dla organizacji ubiegających się o przyznanie statusu OPP. Organizacje będą musiały udowodnić, że przed złożeniem wniosku, przez 2 lata, bez przerw, prowadziły działalność pożytku publicznego. Obostrzenia dotyczą również osób zarządzających OPP. Nie mogą one być skazane prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo popełnione umyślnie, ścigane z oskarżenia prokuratorskiego.

Znowelizowana ustawa o działalności pożytku publicznego i wolontariacie 22_01_2010

Nowelizacja_ustawy_o_dzialalnosci_pp_i_wolontariacie.pdf [207 KB] 
Ustawa o działalności pożytku publicznego i wolontariacie